KennisOnderwijs

Normenkader IBP: wat moet er vóór 1 januari 2027 klaar zijn?

· 6 minuten lezen

In het kort

  • Vóór 1 januari 2027 weet een schoolbestuur in het po en vo hoe het ervoor staat, en heeft het een plan.
  • Uiterlijk in 2030 zit het bestuur op alle 94 normen op niveau 3: vastgelegd, consequent toegepast en getest.
  • Het verschil met niveau 2 zit in bewijs. Iets instellen is niet genoeg; je moet kunnen laten zien dat het werkt.

Als docent ICT heb ik niet alleen lesgegeven. Ik mocht op hoofdlijnen meebouwen aan hoe onze opleidingen in elkaar zitten, en ik heb het datacenter van de opleiding opgezet en beheerd. Daardoor zat ik vaak aan tafel waar onderwijs, bestuur en regels samenkomen.

Wat ik daar leerde: een kader op papier is het makkelijke deel. Het lastige is zorgen dat het in de praktijk ook zo werkt. Bij het Normenkader IBP is dat niet anders.

Schoolbesturen in het po en vo moeten vóór 1 januari 2027 weten hoe het staat met de informatiebeveiliging en privacy op hun scholen. Daarnaast moeten ze een plan hebben om uiterlijk in 2030 op alle normen van het Normenkader IBP niveau 3 te halen. Dat lijkt nog ver weg. Toch is het voor veel besturen krap, zeker als de zelfevaluatie nog moet beginnen.

In dit artikel lees je wat het normenkader precies vraagt, wat er vóór 2027 klaar moet zijn en hoe je het praktisch aanpakt.

Wat is het Normenkader IBP?

Het Normenkader IBP is het gezamenlijke kader voor informatiebeveiliging en privacy in het funderend onderwijs. Het telt 94 normen: 69 over informatiebeveiliging en 25 over privacy. De normen zijn verdeeld over domeinen, zoals identity- en accessmanagement, IT-operatie, bedrijfscontinuïteit en ketenbeheer.

Een voorbeeld maakt het concreet. In het domein identity- en accessmanagement staan normen als ID.01 (toegangsrechten toewijzen), ID.04 (noodprocedure voor superuserrechten) en ID.05 (periodieke beoordeling van toegangsrechten). Een norm vraagt dus meer dan een instelling: er moet ook een afspraak zijn, en die moet op papier staan.

Vijf niveaus, en niveau 3 is de lat

Elke norm kent vijf volwassenheidsniveaus:

Niveau Naam Wat het betekent
1 Ad hoc Er is geen vaste aanpak. Problemen worden achteraf opgelost.
2 Herhaalbaar Basismaatregelen zijn er, maar procedures worden informeel toegepast.
3 Bepaald Procedures zijn vastgelegd en worden consequent toegepast. Maatregelen zijn getest en werken.
4 Beheerst Beveiliging en privacy worden actief gemonitord en bijgestuurd.
5 Continu verbeteren De aanpak is proactief en volledig ingebed in het onderwijs en de organisatie.

Niveau 3 is het minimum waar de sector naartoe werkt. Het verschil met niveau 2 zit vooral in aantoonbaarheid. Tweestapsverificatie aanzetten is één ding. Kunnen laten zien dat het voor alle medewerkers geldt, dat er een procedure is voor nieuwe en vertrekkende collega’s en dat iemand dat periodiek controleert, is iets anders.

Wat moet er vóór 1 januari 2027 klaar zijn?

Het ministerie van OCW verwacht van schoolbesturen in het po en vo twee dingen:

  1. Inzicht. Vóór 1 januari 2027 weet het bestuur hoe het ervoor staat. De zelfevaluatie van Kennisnet is daarvoor het aangewezen hulpmiddel.
  2. Een plan. Het bestuur heeft een plan om uiterlijk 1 januari 2030 op alle normen niveau 3 te halen.

Daarna wil OCW dat de Inspectie kan toezien op de voortgang. Het plan is dus geen intern stuk dat in een la verdwijnt.

Waar staat de sector nu?

SIVON maakte in 2026 een eerste beeld op basis van de zelfevaluaties van 485 schoolbesturen. Het gemiddelde volwassenheidsniveau was 1,7. De meeste besturen zitten dus tussen ad hoc en herhaalbaar. Je bent zeker niet de enige die nog werk te doen heeft, maar de afstand tot niveau 3 is voor de meeste besturen groot.

Zo pak je het aan

1. Doe de zelfevaluatie, en doe die samen. De zelfevaluatie van Kennisnet is gratis. Vul hem niet alleen in met de ICT-coördinator, maar betrek ook iemand van het bestuur en de functionaris gegevensbescherming of privacy officer. Veel normen gaan over beleid en afspraken, niet over techniek.

2. Leg de techniek naast de antwoorden. Een zelfevaluatie is een zelfinschatting. In de praktijk blijkt vaak dat “we hebben tweestapsverificatie” niet geldt voor elk account, of dat er meer beheerders zijn dan iemand dacht. Kijk daarom in Microsoft 365 of Google Workspace en in het apparaatbeheer of de instellingen kloppen met wat je hebt ingevuld.

3. Verdeel het werk. Maak per norm duidelijk wie eigenaar is: het bestuur, de privacy officer, de ICT-coördinator of de beheerpartij. Zo voorkom je dat alles bij ICT terechtkomt, of juist nergens.

4. Begin bij de grootste risico’s. Je hoeft niet alle 94 normen tegelijk op te pakken. Begin met maatregelen die het meeste risico wegnemen: tweestapsverificatie voor medewerkers, goed beveiligde beheerdersaccounts, een back-up die je ook echt kunt terugzetten en beheerde, bijgewerkte apparaten.

5. Leg vast en test. Voor niveau 3 moet je kunnen laten zien dat een maatregel werkt. Beschrijf de procedure, test bijvoorbeeld eens per jaar of je een back-up kunt terugzetten en bewaar het resultaat.

6. Gebruik het Groeipad. Kennisnet biedt het Groeipad, met vijf fasen: inrichten, ontwikkelen, uitbreiden, verfijnen en optimaliseren. Het helpt om de stappen over meerdere jaren te verdelen.

Waar het vaak misgaat

  • Te optimistisch invullen. Een maatregel die er technisch is, maar niet is vastgelegd of getest, is nog geen niveau 3.
  • Alles bij ICT leggen. Het normenkader gaat ook over beleid, bewustwording en afspraken met leveranciers. Daar heb je het bestuur en de privacy officer bij nodig.
  • Back-ups die nooit zijn getest. Pas bij een incident blijkt dan of herstel lukt.
  • Geen onderscheid tussen leerlingen en medewerkers. Accounts, rechten en apparaten van leerlingen vragen vaak andere afspraken dan die van personeel.

Wat kan ik voor je betekenen?

Ik ben Sander Gloudemans, bevoegd docent ICT en al ruim vijftien jaar actief in systeem- en werkplekbeheer. Met de IBP-check maak ik de technische kant van het normenkader concreet voor jouw schoolbestuur:

  • een intake met het bestuur en de ICT-coördinator, met je zelfevaluatie als vertrekpunt;
  • een technische check van Microsoft 365 of Google Workspace en het apparaatbeheer, met alleen leesrechten;
  • per technische norm het huidige niveau, wat er nodig is voor niveau 3 en wat buiten ICT valt;
  • een maatregelenplan op volgorde van risico, bruikbaar voor het plan dat vóór 1 januari 2027 klaar moet zijn;
  • een overzicht van je ICT-leveranciers in gewone taal, met wanneer elk contract afloopt.

De IBP-check kost vanaf € 1.495 excl. btw. Daarna houd je met de strippenkaart ICT en IBP de technische kant bij, met een vaste sparringspartner en zonder vast contract. Bekijk de IBP-check of plan een vrijblijvende online kennismaking.

Bronnen

De volgende stap

Jouw vraag.
Ons startpunt.

Een ICT-project, een onderwijsvraag of eerst even kennismaken? Vertel kort wat je wilt bereiken en wanneer je hulp zoekt. Samen bespreken we de mogelijkheden, aanpak en beschikbaarheid. De eerste kennismaking is een gratis online gesprek van 30 minuten via Microsoft Teams.

Neem rechtstreeks contact op

WerkgebiedOverloon en omstreken
Venlo · Venray · Nijmegen
Helmond · Eindhoven

Gloudemans ICT Onderwijs