KennisOnderwijs

Wetgevingsradar voor schoolbesturen: wat vraagt nu actie?

Bijgewerkt op · 7 minuten lezen

In het kort

  • Een wetgevingsradar zet op één A4 welke regels nu actie vragen, welke eraan komen en welke je volgt.
  • Voor een po-bestuur vragen nu het Normenkader IBP, de AVG en het verbod op bepaalde AI om actie.
  • Een plek op de radar is geen bewijs. Dat zit in de instelling, de test en het verslag.

Een schoolbestuur krijgt met steeds meer regels te maken over informatiebeveiliging, privacy en AI. Het Normenkader IBP, de AVG, de AI-verordening, nieuwe kerndoelen en de Cyberbeveiligingswet. Niet alles vraagt nu actie. Maar welke regel moet nu af, welke komt eraan en welke hoef je alleen te volgen?

Een wetgevingsradar geeft dat overzicht op één A4. In dit artikel lees je hoe de radar werkt, welke onderwerpen er nu op staan voor een bestuur in het primair onderwijs, en wie wat doet.

Waar het idee vandaan komt

Richard van der Veen beschreef in oktober 2026 hoe ICT-ers wetgeving kunnen vertalen naar concrete ontwerpkeuzes, maatregelen en bewijs. Hij noemt dat juridisch ontwerpdenken. Een van zijn hulpmiddelen is een wetgevingsradar: een overzicht van regels, geordend naar hoeveel haast ze hebben.

Zijn artikel gaat over ICT-onderwijs en ontwikkelteams. Het idee past ook goed bij een schoolbestuur. Ik heb het daarom vertaald naar de onderwerpen waar een po-bestuur nu mee te maken heeft.

Drie ringen

Ring Wat het betekent Wat je doet
Nu voldoen De regel geldt al, of de deadline is dichtbij. Een eigenaar, een maatregel en bewijs dat het werkt.
Nu voorbereiden De regel komt eraan. De gevolgen onderzoeken en aanpassingen plannen.
Volgen Nog onduidelijk, of niet direct voor jullie. Een vast moment afspreken om opnieuw te kijken.

Een plek op de radar is zelf geen bewijs dat je aan een regel voldoet. Het is een overzicht. Het bewijs zit in de instelling, de test en het verslag.

De radar voor een po-bestuur, stand november 2026

Nu voldoen

1. Normenkader IBP: zelfevaluatie en plan. Vóór 1 januari 2027 weet het bestuur per norm waar het staat, en heeft het een plan om op alle normen niveau 3 te halen. Wat er precies klaar moet zijn, lees je in Normenkader IBP: wat moet er vóór 1 januari 2027 klaar zijn?

2. AVG op orde. Met elke leverancier die persoonsgegevens van leerlingen of medewerkers verwerkt, heb je een verwerkersovereenkomst. Bij een nieuw systeem met risico’s doe je een DPIA. Een datalek meld je zo nodig binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

3. Geen verboden AI. Sinds 2 februari 2025 is AI verboden die op het werk of op school emoties afleidt uit biometrische gegevens, zoals gezicht, stem of lichaamstaal. Alleen om medische of veiligheidsredenen mag het wel. Denk aan software die via de webcam uit gezichtsuitdrukkingen afleidt of leerlingen blij, boos of verdrietig zijn. AI die alleen tekst analyseert, of vermoeidheid of pijn herkent, valt er niet onder. Vraag het na bij leveranciers van nieuwe leermiddelen en toetsplatforms.

4. AI-geletterdheid. Organisaties die AI gebruiken, nemen maatregelen om de AI-geletterdheid van hun medewerkers te ondersteunen. Sinds de wijziging van juli 2026 is dat een inspanningsverplichting: je kiest passende maatregelen, zoals uitleg, een korte training en duidelijke afspraken. Een vast kennisniveau per persoon is niet nodig. Hoe dat er in de praktijk uitziet, lees je bij de AI-geletterdheidstraining. Wat wel en niet in een AI-tool mag, lees je in AI en bedrijfsgegevens: wat mag je erin zetten?

Nu voorbereiden

5. Normenkader IBP: niveau 3. Uiterlijk 1 januari 2030 zit het bestuur op alle normen op niveau 3. Dat betekent: vastgelegd, consequent uitgevoerd en getest. Het verschil met niveau 2 zit vooral in het bewijs.

6. Hoog-risico AI. AI die leerresultaten beoordeelt, bepaalt welk onderwijs een leerling krijgt of toezicht houdt tijdens toetsen, valt onder de strengste regels van de AI-verordening. Voor scholen die zulke systemen gebruiken, gelden de eisen uiterlijk vanaf 2 december 2027. Breng nu al in kaart welke systemen dat doen, en vraag leveranciers wat zij eraan doen.

7. Nieuwe kerndoelen. De nieuwe kerndoelen voor onder meer digitale geletterdheid gaan naar verwachting op 1 augustus 2027 in. Tot 1 augustus 2031 mogen scholen nog kiezen tussen de oude en de nieuwe doelen. Dat raakt ook ICT: devices, accounts voor leerlingen, software en de privacy van nieuwe leermiddelen.

Volgen

8. Toezicht op het normenkader. OCW wil dat de Inspectie gaat toezien op het Normenkader IBP. Hoe en vanaf wanneer is nog niet bekend.

9. Cyberbeveiligingswet. De wet geldt sinds 15 augustus 2026, maar niet voor het primair en voortgezet onderwijs. Je beheerpartij of een leverancier kan er wel onder vallen. Dan kan die partij je om informatie vragen, of je contract aanpassen.

10. Verbod op generatieve AI voor leerlingen? Op 3 november 2026 nam de Tweede Kamer een motie aan die het kabinet vraagt om basisschoolleerlingen het gebruik van generatieve AI, zoals ChatGPT, Gemini en Copilot, te verbieden. Het kabinet moet dat uitwerken in het Regieplan Digitalisering, dat eind 2026 wordt verwacht. Er is nog geen verbod, en de motie gaat niet over leraren. Weet wel nu al welke AI-tools leerlingen op school gebruiken.

Wie doet wat

Wie Wat
Bestuur Besluit, stelt prioriteiten en zorgt voor tijd en geld.
FG Zegt wat een wet of norm vraagt, en of die voor jullie geldt.
ICT-coördinator of technische sparringspartner Zorgt dat het zo is ingesteld, en levert het bewijs dat het werkt.
Jurist of FG, bij twijfel Kijkt mee als iets onduidelijk is of het risico groot is.

Die verdeling voorkomt een bekend gat. De FG beoordeelt of iets mag. Maar iemand moet ook kijken of het in Microsoft 365 of Google Workspace echt zo is ingesteld.

Zo houd je de radar bij

  1. Begin met de onderwerpen hierboven. Schrap wat niet voor jullie geldt en voeg toe wat wel geldt, zoals een nieuwe leverancier of een overstap.
  2. Leg per onderwerp vast: de bron, de status, wat het vraagt, de maatregel, het bewijs, de eigenaar en de datum van de volgende check.
  3. Bespreek de radar elk kwartaal. Een half uur met het bestuur, de ICT-coördinator en zo nodig de FG is genoeg.
  4. Verplaats onderwerpen als er iets verandert. Komt een deadline dichterbij, dan schuift het onderwerp naar binnen.
  5. Bewaar elke versie. Zo zie je de voortgang, en heb je bewijs voor niveau 3 en het bestuursverslag.

Waar het vaak misgaat

  • Alles in de binnenste ring. Dan heeft niets meer voorrang.
  • Geen eigenaar of datum. Dan blijft het onderwerp liggen tot er iets misgaat.
  • De radar als bewijs zien. De radar is een overzicht. Het bewijs is de instelling, de test en het verslag.
  • Alleen juridisch kijken. “We hebben beleid” is iets anders dan “het staat zo ingesteld”.

Voorbeeld

Wil je zien hoe het eruitziet? Download het voorbeeld van de wetgevingsradar voor een po-bestuur (pdf). Gebruik het als begin, en vul eigenaar en datum zelf in.

Wat kan ik voor je betekenen?

Ik ben Sander Gloudemans, bevoegd docent ICT en al ruim vijftien jaar actief in systeem- en werkplekbeheer. Ik kijk naar de technische kant: of wat op papier staat ook zo is ingesteld. Ik verkoop geen licenties of hardware.

Wil je weten waar je technisch staat? Met de IBP-check bekijk ik Microsoft 365 of Google Workspace en het apparaatbeheer, met alleen leesrechten. Je krijgt per technische norm het huidige niveau en een maatregelenplan op volgorde van risico. De IBP-check kost vanaf € 1.495 excl. btw.

Wil je de radar elk kwartaal bijhouden? Met de strippenkaart ICT en IBP heb je een vaste technische sparringspartner, naast je beheerpartij en je FG. Na elk kwartaaloverleg krijg je de radar op één A4. Een strippenkaart kost € 900 voor 10 uur excl. btw. Bekijk de strippenkaart of plan een vrijblijvende online kennismaking.

Bronnen

De volgende stap

Jouw vraag.
Ons startpunt.

Een ICT-project, een onderwijsvraag of eerst even kennismaken? Vertel kort wat je wilt bereiken en wanneer je hulp zoekt. Samen bespreken we de mogelijkheden, aanpak en beschikbaarheid. De eerste kennismaking is een gratis online gesprek van 30 minuten via Microsoft Teams.

Neem rechtstreeks contact op

WerkgebiedOverloon en omstreken
Venlo · Venray · Nijmegen
Helmond · Eindhoven

Gloudemans ICT Onderwijs